Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) hesabına göre
ekonomi 2018’de yüzde 2.6 büyüdü. Yılın üçüncü çeyreğinde gerçekleşen sert bir
yavaşlama son çeyrekte ekonomik daralmaya dönüştü. Ekonomi ilk çeyrekte yüzde
7.4, ikinci çeyrekte yüzde 5.3 büyürken üçüncü çeyrekte büyüme hızı yüzde 1.8’e
kadar düştü. Son çeyrekte ise ekonomi yüzde 3 daraldı.
Ekonomideki küçülmenin en çarpıcı yanını,
hanehalkı tüketiminin son çeyrekte reel olarak yüzde 8.9 daralması oluşturuyor.
Nüfus artışını da hesaba katarsak, kişi başına özel tüketimdeki daralma daha da
yüksek.
Hanehalkı tüketiminde böylesine yüksek oranlı
daralmayı ancak 2001 ve 2009 krizlerinde görmüştük. İki krizin zirve noktaları
olan 2001 yılının ikinci çeyreği ile 2009 yılının ilk çeyreğinin her ikisinde
de hanehalkı tüketimi yüzde 9.3 daralmıştı.
2018’in son çeyreğindeki hanehalkı tüketimi
daralması, önceki iki büyük krizin zirve noktaları ile yarışır düzeyde. Üstelik
kriz sürecine daha yeni başlıyoruz.
Hanehalkı tüketimindeki sert daralma, yaygın bir
yoksullaşmaya işaret ediyor. Yaygın yoksullaşma, ailede geçim sıkıntısının, stresin,
kaygıların artması demek.
Bu gelişmenin aileyi nasıl sarsmaya başladığını
TÜİK’in bir başka istatistiğinde, evlenme ve boşanma istatistiklerinde bariz
bir şekilde görüyoruz.
Evlenme ve boşanma istatistiklerinin seyri de
tıpkı 2001 ve 2009 krizinde yaşananların benzeri. Büyüme rakamlarındaki
paralellik, aile kurumuna ilişkin istatistiklerde de aynen görülüyor.
